تبلیغات
کُنج درون

کُنج درون
شو بدان کُنج درون خُمّی بجوی
پیوندهای روزانه

شهادت امام جعفر صادق(ع) تسلیت باد!

شیعیان در یک نگاه، و چرا ما را شیعه «جعفری» می نامند؟

شیعه همچون اهل سنت در طول تاریخ به فرق مختلف تقسیم شده است. که به مجموع آن شیعیان گفته می شود. این شاخه شاخه شدن ها علل مختلفی داشته که در اینجا مد نظر ما نیست، اما خیلی خلاصه می توان گفت که اختلاف آنها در برخی مبانی اعتقادی یا مصادیق، در طول تاریخ شکل گرفته است. عقایدی چون اعتقاد به الوهیت در علی (ع) یا اعتقاد به مهدویت و همچنین اختلاف در تشخیص مصادیق امام بعدی یا مهدی (عج) از مهمترین عوامل شکل گیری فرقه های گوناگون در شیعه بوده و امامیه (جعفری)، زیدیه، غلات، اسماعیلیه و کیسانیه، از مهمترین فرقه های شیعی هستند. واقفیه، شیخیه، اهل حق، نصیریه و... هم پس از فرقه های مذکور از اهمیت بیشتری برخوردارند. البته برخی فقهای شیعه، غلات را خارج از فرقه های شیعی و حتی مسلمانان دانسته و بر کفر آنان ادعای اجماع کرده اند.

فاصله میان قیام مختار ثقفی (به خون خواهی امام حسین) تا شهادت امام صادق (حدود 80سال)، عملاً بیشترین زمان ظهور شاخه های مهم شیعه است. و دیگر فرقه های کوچکتر نیز از همین شاخه های اصلی سرچشمه گرفتند.

اکثر فرقه های کوچک شیعی امروزه از بین رفته اند، حتی بعضی فرق بزرگ همچون کیسانیه نیز وجود خارجی ندارند. اما آنچه امروزه هستند و از شیعیان به حساب می آیند:

1 ـ زیدیه:

یکی از فرق معروف شیعه که قائلند «پس از امام سجاد(ع)، پسرش زید امام است.» این فرقه از دیگر فرق شیعه به تسنن نزدیکترند. البته خود زیدیه هم به شاخ های مختلف تقسیم شدند که پرداختن به آن فرصتی دیگر می طلبد.

2 ـ اسماعیلیه

اسماعیلیه نام عمومی فرقه هایی است که بعد از حضرت امام جعفر صادق(ع) به امامت فرزند بزرگتر آن حضرت، اسماعیل یا نواده اش محمد بن اسماعیل اعتقاد دارند و گاه در بلاد مختلف به نامهای گوناگونی مانند: باطنیه، تعلیمیه، سبعیه، حشیشیه، ملاحده و قرامطه نیز خوانده شده اند. ولی فرقه مشهور اسماعیلیه، باطنیه و تعلیمیه هستند. خود اسماعیلیان نیز به شاخه های گوناگون تقسیم شدند که از جمله فاطمیان مصر و امروزه دروزیها نیز از جمله آنانند.

3 ـ امامیه (جعفری)

امامیه در اصطلاح نام فرقه ای از تشیع است که به امامت منصوص دوازده امام بعد از پیامبر اسلام(ص) باور دارند. این فرقه را به نامهای شیعه اثنی عشری یا دوازده امامی و شیعه جعفری هم می شناسند. برخی امامیه را نام هر فرقه ای می دانند که اعتقاد به امام منصوب داشته باشد. طبق این معنی می توان همه فرقه های شیعی را امامی نامید، اما امامیه اصطلاحی، که آن را از سایر فرقه های شیعه جدا می کند، همان است که به امامت منصوص دوازده امام پس از پیامبر(ص) معتقد است.

حال چرا شیعه «جعفری»؟

درباره «جعفری» نامیدند، علل زیادی بیان شده است، از جمله:

1 ـ بحث شیعه و سنی از ابتدا به شکل امروزی مطرح نبود. فقط به طرفدادران و پیروان حضرت علی (ع)  شیعیان و علویان  می گفتند. لذا کلمه سنی و اهل تسنن نیز به شکل امروزی تا عصر امام صادق(ع) متداول نبود و در مقابل شیعیان و علویان، عناوین امویان، عباسیان مطرح بود تا  اهل تسنن؛ مذاهب چهارگانه اهل سنت (حنفی، مالکی، شافعی و حنبلی) در عصر امام صادق (ع) و بعد از آن شکل گرفت و هر یک از مذاهب چهارگانه به نام رئیس و مؤسس آن نامگذاری  شد. سپس در مقابل این چهار مذهب اهل تسنن، شعیان و علویان را با توجه به اینکه بزرگ و پیشوای آنها در این زمان  امام جعفر صادق(ع) بود، جعفری نامیدند.

2 ـ نهضت علمی عالم گیر و همه جانبه امام باقر(ع) و امام جعفر صادق(ع):

یعنی در دوره (114 تا 148 ه ق) حیات امام صادق بود که پایه فكری نظام تشیع مستحكم گردید و این امام همام از فرصت به دست آمده و مناسب سیاسی موجود زمان خود كه در نهایت موجب انتقال خلافت از امویان به عباسیان گردید، و با ملاحظه نیاز جامعه و آمادگی زمینه اجتماعی، دنباله نهضت علمی و فرهنگی پدرش امام باقر(ع) را گرفت و حوزه وسیع علمی بزرگی به وجود آورد و در رشته های مختلف علوم عقلی و نقلی شاگردان بزرگی پرورش داد و علاوه بر استحكام پایه اعتقادی و انسجام شیعه، موجب توسعه و گسترش آن هم شد.

لذا در این دوره تكیه اصلی شیعه بر امام صادق(ع) بود و تشیع شكل و انسجام فكری محكم تری یافت و طرفداران آنان به نام شیعه امامی و شیعه جعفری شهرت یافتند و امام صادق به رئیس مذهب مشهور شد و فقه شیعه امامی را منسجم ساخت. به عبارت دیگر مذهب اهل بیت به نام مذهب جعفری معروف گردید.

پراکندگی جغرافیایی و زمانی شیعه

بر اساس تحقیق انجمن pew در سال 2009 م، شیعیان در حدود بین 10 الی 13 درصد جمعیت مسلمانان جهان را تشکیل می دهند که جمعیتی بالغ بر دویست میلیون نفر را شامل می شود. اکثریت جمعیت شیعی در ایران، پاکستان، هند و عراق زیست می کنند. جمعیت قابل توجهی از شیعیان هم در ترکیه، یمن، آذربایجان، افغانستان، سوریه، عربستان صعودی، لبنان، نیجریه و تانزانیا زندگی می کنند. حدود سیصد هزار شیعه هم در شمال آمریکا از جمله کانادا و ایالات متحده زندگی می کنند که این جمعیت تشکیل دهنده 10 درصد از جمعیت مسلمانان آمریکای شمالی است.

زیدیه

دولت ائمه رسی در صعدای یمن (280 تا حدود 700 ق) و نیز دولت علویان طبرستان (250 تا 316ق) از زیدیه بودند. الآن نیز مردم یمن زیدی مذهب اند و تا پیش از نظام جمهوری، امام آنان در شهر صنعا می زیست و در حال حاضر حدود 50 درصد جمعیت یمن را تشکیل می‌دهند.

اسماعیلیه

اسماعیلیه در مدت نسبتاً کوتاهی بعد از انشعاب از شیعه موفق شدند دولت فاطمی را در مصر و بعد از انشعاب داخلی، حکومت نزاری را در «الموت» قزوین تاسیس کنند. پس از سقوط دولت های فاطمی و نزاری، اسماعیلیان دیگر هرگز نتوانستند قدرت گذشته خویش را باز یابند. لذا برای خلاصی از دست حکومت های وقت به دور افتاده ترین کشورهای جهان اسلام، خاصه یمن و شبه قاره هند پناه بردند و در حال حاضر در حدود 25 کشور جهان پراکنده هستند و عمدتاً در هند، پاکستان، افغانستان، تاجیکستان، آسیای مرکزی و پامیر چین زندگی می کنند.

امامیه (جعفری)

شهر قم در سده سوم قمری کانون اصلى امامیه گشت. این شهر و مردمانش نقش اساسی در پیشرفت شیعه دوازده امامى داشت. بدون این نقش ها شاید شیعه جعفری هرگز به گونه مهمترین نوع تشیع در نمى آمد. به جز قم شهررى، سپس آوه (در کنار ساوه) نیز نقش مهمی داشتند و... همچنین گسترش شیعه امامیه در شهرهاى بلخ، کاشان، قزوین، گرگان و آمل در تبرستان به آغاز سده سوم باز مى گردد. گویا شهر توس نیز از زمانى که آرامگاه هشتمین امام على بن رضا(ع) گردید، زیستگاه امامیان شد. در حال حاضر، اکثریت سکونتگاه های شیعه امامیه (جعفری)؛ ایران، عراق، آذربایجان، هند و پاکستان، لبنان، بحرین و... می باشد.

نتیجه آن که:

شیعه امامیه (جعفری) که امروزه اکثریت تشیع و اکثریت جمعیت چند کشور را شامل می شود و به نوعی محوریت سیاسی جهان تشیع را داراست، خود را مدیون نهضت علمی ششمین پیشوای مذهبی خود، امام جعفر صادق(ع) می داند. چرا که معارف و احكام شیعه بیش از هر زمانی، در زمان او مطرح گردید و نظم و ترتیب خاص و ارزنده ای به خود گرفت و علاوه بر تحكیم مبانی، عمده احادیث این مذهب نیز نسبت به امامان دیگر - از این امام نقل شده است. جالب این كه در مجلس درس آن امام همام، برخی از بزرگان مذهب اهل سنت، مانند ابو حنفیه، مالك بن انس و... نیز حضور داشته و کسب علم و فیض نمودند.

مرحوم دکتر جعفر شهیدی در این باره نوشته: «آنكه در اخبار فقه شیعه تتبع كند خواهد دید روایتهاى رسیده از امام صادق(ع) در مسائل مختلف فقهى و كلامى مجموعه اى گسترده و متنوع است و براى همین است كه مذهب شیعه را مذهب جعفرى خوانده اند. گشایشى كه در آغاز دهه سوم سده دوم هجرى پدید آمد موجب شد مردم آزادانه تر به امام صادق(ع) روى آورند و گشودن مشكلات فقهى و غیر فقهى را از او بخواهند... امامت او خردها را حیران مى كند و زبان مخالفان را از طعن لال مى سازد.»




طبقه بندی: تاریخ، فرهنگ، مذهب،
[ پنجشنبه 30 مرداد 1393 ] [ 09:52 ق.ظ ] [ محمد رجایی نژاد ]

درباره وبلاگ

«شو بدان کُنج درون خُمّی بجوی»،
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :

قالب میهن بلاگ download قالب بلاگفا وبلاگ اسکین قالب بلاگ اسکای قالب وبلاگ وبلاگ نویسان قالب وبلاگ دیکشنری آنلاین ایجاد فرم تماس ایجاد گالری عکس نمایش اوقات شرعی تقویم جلالی رتبه سنج گوگل مترجم سایت نمایشگر آی پی گوگل ساخت کد صوتی آنلاین آمارگیر فونت های زیباساز تغییر شکل ماوس فال حافظ فال عشق طالع بینی هندی طالع بینی ازدواج بازی آنلاین